*

*

Introduction News Gallery Documents Services Support
Người chiến sỹ cảm tử và câu chuyện về 60 ngày đêm “Quyết tử để Tổ Quốc quyết sinh”

 Đại tá Nguyễn Trọng Hàm sinh ra và lớn lên ở phố Hàng Thiếc, Hà Nội. Ông tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1944, với nhiệm vụ tuyên truyền, rải truyền đơn chống thực dân Pháp giữa lòng Hà Nội. Khi toàn quốc kháng chiến, ông là Đại đội trưởng Đại đội tự vệ phố Hàng Thiếc, khu tự vệ Đông Thành, Liên khu I (sau này là Trung đội trưởng Trung đội 2, Tiểu đoàn 102, Trung đoàn Thủ đô). Trung đội 2 có 36 cán bộ, chiến sĩ có nhiệm vụ giữ chân địch một thời gian dài, bảo vệ an toàn các cơ quan đầu não của Đảng và Nhà nước, phục vụ cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc.

Bạn đang xem: Cảm tử quân số 1 của thủ đô là ai

 

*

Đại tá Nguyễn Trọng Hàm với hồi ức về Hà Nội 60 ngày đêm “Quyết tử cho Tổ Quốc quyết sinh”

 

Đại tá Hàm cho biết, chiến khu Hà Nội (Chiến khu XI) chia thành ba Liên khu: Liên khu I, Liên khu II và Liên khu III hình thành nên thế trận liên hoàn. Trong đó, Liên khu I là trung tâm mặt trận, bao gồm 7 khu phố và một xã bãi giữa sông Hồng: Trúc Bạch, Đồng Xuân, Đông Thành, Đông Kinh Nghĩa Thục, Hoàn Kiếm, Long Biên và xã Phúc Xá. Liên khu I, nằm kề đại bản doanh của Bộ Chỉ huy quân Pháp giữa lòng Hà Nội, bao gồm 3 tiểu đoàn bộ binh chính quy (D101, D102, D103). Tiểu đoàn 102 còn được gọi là Khu Đông Thành; Tiểu đoàn 101 là Khu Đồng Xuân và Tiểu đoàn 103 là Khu Đông kinh nghĩa thục.

Xem thêm:

 Quân ta dùng nhiều cách đánh khác nhau, ít tốn đạn nhưng có hiệu quả, thương vong không đáng kể. Ông Hàm nhớ lại:“Ngày đó, vũ khí thiếu và thô sơ lắm! Để chống trả quân Pháp, các chiến sĩ tự vệ đã sáng tạo ra nhiều loại vũ khí, trong đó có thành lập nhóm “bắn tỉa săn Tây” bằng cách tận dụng đạn moóc-chi-ê của địch bắn không nổ, khoan thân đạn để đặt kíp nổ và dây cháy chậm, dùng cách đốt tấn công các điểm chốt giữ của địch”. Để tiết kiệm đạn dược của ta và tiêu hao đạn dược của địch, các chiến sĩ ta đã dựng pháo ném, pháo đùng thay tiếng nổ lựu đạn hoặc cho các bánh pháo vào thùng sắt tây đốt giả tiếng súng liên thanh. Chiến sĩ của ta dùng các mũ sắt Nhật vận động trong giao thông hào nghi binh tiêu hao đạn dược địch, bí mật tập trung chăn màn đổ xăng tiêu hủy vị trí địch chiếm đóng, hoặc dùng vũ khí thô sơ tiêu diệt địch. Hay như việc sử dụng bom ba càng - một vũ khí hình nón, có thể phá hủy xe tăng, dù phản lực phía sau sẽ làm người đâm hy sinh, thế nhưng luôn có rất nhiều người xung phong. Khi nói về bom ba càng, ánh mắt ông vụt sáng“Chúng tôi lên họp trên trung đội và được phổ biến về cách đánh xe tăng bằng bom ba càng. Quả bom tự tạo hình nón, chiến sĩ đánh bom sẽ ôm bom lao vào xe tăng. Khi bom nổ, phản lực đẩy về phía sau và người đánh bom sẽ phải hi sinh khi mỗi tiểu đội được cấp phát một bom ba càng, ai cũng hăng hái xung phong nhận nhiệm vụ. Không ai chịu nhường ai, cuối cùng chúng tôi phải họp, chọn ra người có sức khỏe và nhanh nhẹn nhất để giao bom. Tôi là chỉ huy, lại bị thương vào chân nên không được chọn. Trước khi một người ôm bom đi đánh, anh em hồi hộp lắm, nhưng không phải sợ chết mà chỉ sợ xe tăng không cháy…”.

 

       

*

Cảm tử quân Hà Nội ôm bom ba càng đón đánh xe tăng của Pháp trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến tại Hà Nội, 12/1946 (Ảnh tư liệu - TTX)

 

 

*

Cán bộ Bảo tàng Hà Nội trao đổi với Đại tá Nguyễn Trọng Hàm

 

Sáng hôm sau, ngày 18 tháng 2 năm 1947, lính Pháp phát hiện, đuổi theo, nhưng bộ đội đã vượt sông Hồng về làng Thượng Hội thuộc huyện Đan Phượng, Hà Tây. Riêng Đội tự vệ Hồng Hà gồm những người dân lao động ngoài bãi sông Hồng đã chiến đấu ròng rã 60 ngày đêm, bảo vệ và nối liền con đường tiếp tế cho dân quân Liên khu I đã có thương vong. Đó là đồng chí Nguyễn Ngọc Nại, Tiểu đội trưởng, và 7 đồng chí khác. Họ đã trụ vững ở bãi giữa, chiến đấu quyết liệt với lính Pháp để thu hút hỏa lực về phía mình, bảo vệ an toàn cho cuộc rút lui chiến lược của Trung đoàn Thủ đô và quân dân Hà Nội. Pháp trả thù kéo quân đánh vào xã Tứ Tổng, là xã đã dùng thuyền đưa trung đoàn vượt sông Hồng, đốt cháy gần 30 nóc nhà, giết chết 27 thanh niên và chọc thủng gần 40 con thuyền.

Tuổi đã cao, Đại tá Nguyễn Trọng Hàm vẫn tích cực tham gia các hoạt động của đoàn thể, xã hội. Ông hiện là Trưởng ban liên lạc truyền thống quyết tử Liên khu I anh hùng. Ông luôn tâm niệm phải cống hiến đến hơi thở cuối cùng cho đất nước với mong muốn giúp lớp trẻ hôm nay hiểu hơn về một thế hệ cha anh năm xưa "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh". Đó là điều mà ông muốn gửi gắm qua những câu chuyện của mình và cũng là điều mà chúng tôi- những người làm công tác gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa trăn trở làm thế nào để kể câu chuyện “60 ngày đêm quyết tử để Tổ Quốc quyết sinh” phục vụ công chúng tham quan đến với Bảo tàng Hà Nội.

Bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *