*

Lý Nam Đế (503–548) là vị hoàng đế sáng lập bên Tiền Lý với khai sinch nhà nước Vạn Xuân trong lịch sử vẻ vang ViệtNam. Ông thương hiệu thiệt là Lý Bí , còn được gọi là Lý Bôn<1>, bạn xã Thái Bình, phủ Long Hưng<2>, nước ta (khoảng Thạch Thất cùng thị xóm Sơn Tây, Hà Nội). <1> Tuy nhiên, theo đánh giá gần đây, quê gốc của LýNamĐế ở trong địa bàn thức giấc Thái Nguim thời buổi này.

Bạn đang xem: Lý bí là ai

<3>

LýNamĐế có tài vnạp năng lượng võ. Ông đang lãnh đạo quần chúng khởi nghĩa, đánh xua đuổi được quân đô hộ, rồi xưng là Nam Đế (vua nước Nam), viết tên nước là Vạn Xuân, đóng đô nghỉ ngơi Long Biên (chưa rõ ở chỗ nào, có lẽ ngay sát thị trấn TP Bắc Ninh ngày nay).

 Quê hương

phần lớn sách sử cho thấy ông cha của LýNamĐế là bạn Trung Hoa, vào cuối thời Tây Hán thì tránh sang trọng sinh sống ViệtNam(lúc đó sẽ là thuộc địa của Trung Quốc) nhằm trốn nạn binh lửa. Qua 7 đời, mang lại đời Lý Bí thì mẫu bọn họ Lý đã làm việc ViệtNamđược hơn 5 vậy kỷ. Chính sử Trung Hoa rất nhiều coi Lý Bí là "Giao Châu thổ nhân".<4>

Theo sách Văn minc Đại Việt của Nguyễn Duy Hinc căn cứ các thần phả thì Lý Bí không phải là nắm hệ sản phẩm công nghệ 7 cơ mà là núm hệ trang bị 11 của họ Lý tự khi sang ViệtNam. Khoảng bí quyết 11 chũm hệ trong 5 nạm kỷ hợp lý và phải chăng hơn là 7 thế hệ trong 5 nắm kỷ. Theo kia, đời đồ vật 7 là Lý Hàm đem bà Ma thị là người Việt, hình thành Lý Tkhô nóng. Lý Tkhô hanh ship hàng dưới quyền đồ vật sử Giao châu là Đàn Hòa Chi đơn vị Lưu Tống thời Nam Bắc Triều (Trung Quốc). Lý Tkhô hanh sinh ra Lý Hoa, Lý Hoa hình thành Lý Cạnh. Lý Cạnh xuất hiện Lý Thiên Bảo với Lý Bí<5>. Nguồn tư liệu không giống cho biết bà xã Lý Cạnh là Phí thị, xung quanh Lý Thiên Bảo cùng Lý Bí còn ra đời Lý Xuân cùng Lý Hùng.<4>

Về quê nhà Lý Bí, các nguồn tài liệu ghi khác biệt. Đại Việt sử cam kết toàn thỏng với Lịch triều hiến cmùi hương một số loại chí ghi ông là bạn Thái Bình, che Long Hưng. Theo Khâm định Việt sử thông giám cương cứng mục: "thương hiệu Tỉnh Thái Bình đặt tự thời Đường (618-907), còn Long Hưng đặt từ thời Trần (1225-1400)", điều đó Call Tỉnh Thái Bình cùng Long Hưng là điện thoại tư vấn theo tên trong tương lai đặt. Các sử gia công ty Nguyễn xác định Long Hưng thuộc Tỉnh Thái Bình cùng nhận định rằng quê Lý Bí ở trong Thái Bình. đất nước hình chữ S Sử Lược ghi rằng lấp Long Hưng nằm trong tỉnh Sơn Tây (cũ). Các đơn vị nghiên cứu hiện giờ chỉ ra rằng: thời Bắc trực thuộc, thức giấc Thái Bình hiện giờ vẫn luôn là hải dương. Tên Điện thoại tư vấn Thái Bình thời Bắc thuộc ở trong vòng vùng Sơn Tây<6>. Tại khoanh vùng này có nhiều đền rồng thờ Lý Bí cùng những người thêm bó cùng với ông nhỏng Triệu Túc, Phạm Tu, Lý Phật Tử.

Nhân lưu niệm 1.470 năm (542 - 2012) ngày cuộc khởi nghĩa Lý Bí bùng phát, ngày 6/10 trên thủ đô hà nội, Hội Khoa học tập lịch sử hào hùng Việt Nam cùng UBND tỉnh Thái Nguyên tổ chức triển khai Hội thảo kỹ thuật "Một số vấn đề về Vương triều Tiền Lý cùng quê hương của vua Lý Nam Đế" với việc tham gia của phần đông những nhà sử học tập, nhà khoa học và dân chúng địa phương thơm (thủ đô hà nội, Thái Nguyên, Prúc Thọ,...). Dựa trên cơ sở bốn liệu điền dã thực địa ở những vùng: thôn Tiên Phong - thị xã Phổ Yên và thị trấn Thái Thụy, kết hợp với thần tích, truyền thuyết… còn lưu lại tại những làng mạc Giang Xá, Lưu Xá (thị xã Hoài Đức), 27 tsi luận tại hội thảo giới thiệu kết luận vua Lý Nam Đế có quê cội sinh hoạt làng Cỏ Pháp, xã Tiên Phong, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguim.<3><7><8>

Về kinh đô của nước Vạn Xuân: "LýNamĐế có tài vnạp năng lượng võ. Ông sẽ chỉ huy nhân dân khởi nghĩa, đánh xua được quân đô hộ, rồi xưng là Nam Đế (vua nước Nam), đánh tên nước là Vạn Xuân, đóng đô sinh hoạt Long Biên. Về Thành long Biên: Thành Long Biên toạ lạc trên xóm Hoà Long thị trấn Yên Phong, tỉnh giấc Tỉnh Bắc Ninh, ni là buôn bản Hoà Long. thị trấn Bắc Ninh.( Sách Dư địa chí Bắc Ninh). Hiện nay trên làng Hoà Long, thành thị Tỉnh Bắc Ninh còn rất rõ ràng dấu tích một dạng thành cổ. Thành cổ nằm giáp đê sông Cầu, tất cả dạng hình tròn trụ, thành nội là một trong ốc hòn đảo dạng hình trụ có diện tích S khoảng 50ha; hào nước bảo phủ nơi rộng lớn duy nhất đến 147m, vị trí thanh mảnh độc nhất cũng rộng 100m,chu vi ngoài của hào nước lâu năm 3340m, bên cạnh hào nước có mặt đường bảo phủ lâu năm 3865m. Tổng diện tích S khoanh vùng này là 112,5 ha.

Tuổi trẻ

Lý Bí tài giỏi, được Thứ đọng sử Tiêu Tư nhà Lương mời ra có tác dụng chức Giám quân nghỉ ngơi Đức châu (thị xã Đức Tbọn họ, thức giấc Hà Tĩnh ngày nay).<4>

Thđọng sử Giao Châu là Vũ Lâm hầu Tiêu Tư khắt khe tàn bạo đề xuất mất lòng fan. Do bất bình cùng với những quan tiền lại đô hộ hung ác, Lý Bí vứt quan, về quê, chiêu binch mãi mã cản lại cơ quan ban ngành đô hộ.

Đánh xua đuổi quân Lương với Lâm Ấp

 Khởi nghĩa xua Tiêu Tư

Kháng chiến của ViệtNam

Được không ít người dân tận hưởng ứng, lực lượng của Lý Bí vững mạnh. Tù trưởng sống Chu Diên (Hải Dương) là Triệu Túc thuộc bé là Triệu Quang Phục phục tài đức của ông yêu cầu đang mang quân nhập với đạo quân của ông. Tinh Thiều, một fan xuất sắc tự cmùi hương, từng đến đế đô đơn vị Lương xin được lựa chọn làm quan, cơ mà chỉ đến chức "gác cổng thành", đề xuất quăng quật về Giao Châu theo Lý Bí. Trong khi trong lực lượng của Lý Bí còn tồn tại một võ tướng là Phạm Tu sẽ xung quanh 60 tuổi. Thần phả còn ghi nhận thêm những tướng theo góp Lý Bí là Trịnh Đô, Lý Công Tuấn.<9>

Lý Bí links với những châu cạnh bên thuộc hạn chế lại Tiêu Tư. Cuối năm 541, Lý Bí xác định khởi binc phòng công ty Lương, khí nỗ lực hết sức dũng mạnh. Theo sách Lương tlỗi của Trung Quốc, Tiêu Tư liệu nuốm không phòng nổi quân Lý Bí, cần không đúng bạn mang của nả cho hối lộ mang đến Lý Bí sẽ được tha chạy thoát về Quảng châu<10>. Quân của Lý Bí lấn chiếm lấy thành Long Biên.

Tuy Tiêu Tư đang bỏ chạy mà lại Lý Bí mới kiểm soát và điều hành được vùng Bắc Bộ nước ta hiện nay, những châu phía nam giới vẫn trong tay bên Lương. Tháng 4 năm 542, Lương Vũ Đế sai Thứ đọng sử Việt châu là Trần Hầu, sản phẩm công nghệ sử La châu là Ninch Cự, thứ sử An châu là Úy Trí, thứ sử Ái châu là Nguyễn Hán cũng đúng theo binch tấn công Lý Bí. Nhưng Lý Bí đang dữ thế chủ động ra quân tấn công trước, phá vỡ lực lượng quân Lương sinh sống phía phái nam, làm chủ tổng thể Giao châu.<11>

Đánh lui cuộc bội phản công ở trong phòng Lương

Cuối năm 542, Lương Vũ Đế lại không nên máy sử Giao châu là Tôn Quýnh, thiết bị sử Tân châu là Lư Tử Hùng sang bầy áp. Tôn Quýnh cùng Lư Tử Hùng sợ thay mạnh của Lý Bí cần không đủ can đảm tiến quân, xin khất tới ngày thu năm tiếp theo. Thđọng sử Quảng Châu là Hân oán (theo Trần thư là Tiêu Ánh) cấm đoán, Tiêu Tư cũng thúc giục, phải Quýnh cùng Hùng phải tiến quân.

Được tin quân Lương lại tiến sang, Lý Bí chủ động sở hữu quân ra cung cấp đảo Hợp Phố đón tấn công. Tôn Quýnh và Lư Tử Hùng đi mang lại Hợp Phố, bị quân Lý Bí đánh bại, 10 phần bị tiêu diệt mang lại 6-7 phần, quân tan chảy.

Chiến thắng này góp Lý Bí kiểm soát điều hành cục bộ Giao châu, Tức là miền Bắc Sở và Bắc Trung Sở ViệtNam, thêm vào đó quận Hợp Phố thuộc Quảng Đông, China hiện thời.

Xem thêm: Lời Bài Hát Anh Là Ai Vậy Tracy Thảo My Video Lyrics, Tải Bài Hát Anh Là Ai Vậy Mp3

<12>

Đánh xua đuổi Lâm Ấp

Trong khi Lý Bí bận ứng phó cùng với công ty Lương ngơi nghỉ phía Bắc thì tại phía phái mạnh, vua Lâm Ấp định nhòm ngó Giao châu.

Biên giới giữa Giao châu với Lâm Ấp lúc sẽ là dãy Hoành Sơn. Tháng 5 năm 543, vua Lâm Ấp sở hữu quân xâm chiếm quận Nhật Nam cùng tiến mang lại quận Cửu Đức. Lý Nam Đế sai Phạm Tu chũm quân vào phái mạnh đánh Lâm Ấp.

Sử sách không biểu lộ rõ cốt truyện trận chiến này, chỉ ghi sơ lược: Phạm Tu tiến quân vào Nam quấy tan quân Lâm Ấp ngơi nghỉ Cửu Đức khiến cho vua Lâm Ấp nên quăng quật chạy.<13>

Có chủ kiến cho rằng fan đi đánh Lâm Ấp là Lý Phục Man chứ không phải Phạm Tu cùng đó là 2 vị tướng không giống nhau; lại có chủ ý cho rằng bao gồm Phạm Tu là Lý Phục Man, vì chưng có công tiến công Lâm Ấp mà được ban họ Lý, đổi tên Phục Man (chinh phục người Man).<14>

Dựng nước Vạn Xuân

Năm 544, tháng giêng, ông từ bỏ xưng là Nam Việt Đế, đăng quang, đặt niên hiệu là Thiên Đức (đức trời), lập trăm quan, khắc tên nước là Vạn Xuân biểu đạt mong ước rằng xóm tắc truyền đến muôn đời. Đóng đô làm việc Ô Diên (ni là xóm Hạ Mỗ, Đan Phượng, Hà Nội). Dựng điện Vạn Tchúng ta làm cho vị trí triều hội. Ra đời triều đình cùng với nhị ban văn, võ. Lấy Triệu Túc có tác dụng thái phó, Tinh Thiều Tiên phong ban văn, Phạm Tu mở đầu ban võ.

Chạy về đụng Khuất Lão

Năm 545, mon 6, công ty Lương mang lại Dương Thiêu (Thiệu hay Phiêu) có tác dụng thứ sử Giao Châu, Trần Bá Tiên<15> làm cho bốn mã, đem quân xâm lược, lại không đúng vật dụng sử Định Châu là Tiêu Bột hội với Phiêu ngơi nghỉ Giang Tây.<16>

Trần Bá Tiên đem quân đi trước. khi quân của Bá Tiên cho Giao Châu, Lý Nam Đế mang 3 vạn quân ra phản kháng, bị thảm bại làm việc Chu Diên, lại thảm bại ngơi nghỉ cửa ngõ sông Tô Lịch, tướng Tinh Thiều tử chiến. Ông chạy về thành Gia Ninh (xóm Gia Ninc, thị xã Vĩnh Lạc tỉnh Vĩnh Phúc cũ thời buổi này nằm trong làng Thanh khô Đình, thành thị Việt Trì, thức giấc Prúc Tchúng ta.). Quân Lương xua đuổi theo vây tấn công.

Tháng giêng năm 546, Trần Bá Tiên tiến công lấy được thành Gia Ninc, tướng Phạm Tu tử trận. LýNamĐế chạy vào khu đất bạn Lạo ngơi nghỉ Tân Xương. Quân Lương đóng sống cửa sông Gia Ninh.

Sau một thời hạn tập hợp cùng củng cầm lực lượng, tháng 8, ông lấy 2 vạn quân từ vào đất Lạo ra đóng làm việc hồ nước Điển Triệt (buôn bản Tứ Yên, huyện Lập Thạch, tỉnh Prúc Thọ), đóng các thuyền đậu chật cả phương diện hồ nước. Quân Lương sợ hãi, cứ đọng đóng lại sống cửa ngõ hồ nước không đủ can đảm tiến vào. Đêm hôm ấy nước sông lên mạnh dạn, dưng cao 7 thước, tràn đổ vào hồ. Trần Bá Tiên nhân đó rước quân theo dòng nước tiến trước vào. Quân Vạn Xuân không phòng bị, chính vì như vậy vỡ.

Lý Nam Đế đề xuất lui giữ lại sinh sống vào hễ Khuất Lạo, ông ủy mang đến con thái phó Triệu Túc là tả tướng mạo là Triệu Quang Phục duy trì vấn đề nước, điều quân đi đánh Bá Tiên.

Qua đời

Năm 548, ngày đôi mươi (ngày Tân Hợi) mon 3 (tức ngày 13-4 dương lịch), LýNamĐế nghỉ ngơi đụng Khuất Lạo nhiều ngày bị lan truyền lam cphía, ốm từ trần. Ông ngơi nghỉ ngôi được 5 năm (543-548), tbọn họ 46 tuổi.

Theo sách "nước ta vnạp năng lượng minh sử cương" của Lê Vnạp năng lượng Siêu dẫn một trong những nguồn tài liệu cổ, Lý Nam Đế sinh hoạt nhiều ngày trong rượu cồn, do lây truyền lam chướng đề xuất bị mù nhị đôi mắt. Vì vậy đời sau đến ngày giỗ thường bắt buộc xướng thương hiệu những vật dụng lễ nhằm vua nghe thấy. Lại cũng theo tài liệu này, có ttiết cho rằng chưa hẳn LýNamĐế nhỏ bị tiêu diệt cơ mà vua bị fan Lạo bội nghịch ám sát. Tướng Lý Phục Man cũng mất theo vua bởi vì nạn này.<17>

Hoàng hậu

Theo thần tích cổ, LýNamĐế tất cả bạn vk là Hứa Trinch Hòa, con ông Hứa Minc với bà Bùi Thị Quyền bạn buôn bản Đông Mai, thị trấn Yên Phong, tỉnh TP Bắc Ninh. Bà được LýNamĐế lập có tác dụng phi tần. Bà đang cùng ông xã chinch chiến bản thiết kế trận cùng bị tử trận bởi vì thuyền đắm tại hồ Điển Triệt thời điểm cuối năm 546. Sau này bà được Triệu Việt Vương lập thường thờ tại quê đơn vị.

Xem thêm: Lưu Ánh Loan Là Ai - Tiểu Sử Ca Sĩ Lưu Ánh Loan

<18>

Bình luận

Theo sử gia Lê Văn uống Hưu:<19>

Binh pháp bao gồm câu: "Ba vạn quân rất nhiều mức độ, trần gian không có ai địch nổi". Nay Lý Bí có 5 vạn quân mà không giữ được nước, vắt thì Bí kém tài làm tướng mạo chăng? hay những quân bộ đội mới họp cấp thiết tiến công được chăng? Lý Bí cũng chính là bậc tướng tá trung tài, ra trận kìm hãm kẻ thù giành phần thắng không hẳn là ko có tác dụng được, tuy vậy bị nhị lần thua trận rồi chết, do không may gặp mặt nên Trần Bá Tiên là người giỏi sử dụng binch vậy.

Theo sử gia Ngô Sĩ Liên:<19>

Tiền LýNamĐế dấy binc trừ bạo, đáng là thuận đạo trời, cụ nhưng sau cuối mang đến nỗi tiêu vong, bởi vì trời chưa hy vọng mang lại nước ta được bình trị chăng? Than ôi! Không những vì gặp mặt đề nghị Bá Tiên là kẻ giỏi cần sử dụng binch, mà hơn nữa gặp gỡ cơ hội nước sông đột ngột kéo lên trợ nắm mang lại giặc, há chẳng yêu cầu cũng vày trời tuyệt sao?

 

Lý Nam Đế Lý Bí (544-602)


Chuyên mục: LÀ AI
Bài viết liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *